|
|
- Woord vooraf
De aanschaf van een CAD programma is een ernstige zaak. Nogal wat architecten nemen genoegen met een verblindende demonstratie. Toch zal die keuze bepalend zijn voor de manier waarop projecten de komende jaren binnen het bureau aangepakt worden. Indien u de aankoop van een architectuurprogramma op dezelfde manier aanpakt als bijvoorbeeld de aankoop van uw fax, zal stevent u regelrecht op een mislukking af. De keuze voor een bepaalde oplossing dient niet door de bureauverantwoordelijke te gebeuren maar door de eindgebruikers. De invoering van CAD in een architectenbureau kan de hiërarchie ervan danig verstoren. De eindgebruikers bij de keuze van het systeem betrekken, is dan ook de sleutel tot het succes.
Een architect zonder voorafgaande ervaring is een makkelijke prooi voor een ervaren demonstrator.
De kwaliteit van een uitgeplot plan zegt alleen iets over de kwaliteit van de plotter. Alle op de markt verkrijgbare programma’s kunnen dit soort plottekening aan. Het verschil tussen CAD software slaat op:
- Het gemak waarmee men dergelijke resultaten kan bereiken:
de kwaliteit van de interface is doorslaggevend om het doel te realiseren. Het kan dat met een ander programma tweemaal zoveel tijd nodig is om hetzelfde resultaat te bereiken.
- Bij wijzigingen, voor het updaten van verschillende documenten:
Alhoewel zuivere 2D programma’s uitstekende tekeningen kunnen produceren, zorgen programma’s die ook 3D gebruiken, voor productiviteitswinst bij wijzigingen maar tegelijk ook voor meer samenhang tussen plattegronden, gevels en doorsnedes. 3D levert bovendien presentatiebeelden, geanimeerde films, virtuele realiteit en meetstaten op.
- Tekenprogramma’s :
De eerste vakmensen die de computer gebruikten, waren technici die ermee mechanische onderdelen ontwierpen. Deze programma’s bevatten automatische systemen voor het maken van tekeningen. Zij vormen de overgang van de tekentafel naar het scherm. Het zijn de meest gebruikte programma’s ter wereld. De tools die de architect nodig heeft, moet extra ontwikkeld of aangekocht en op de basismodule geënt worden. Bij dit soort programma’s betekent het invoegen van een raam en een muur, dat de arcering van een muur afzonderlijk verwijderd moet worden (kent u een architect die een venster in een muur plaatst zonder het metselwerk daarvoor te verwijderen?).
- Algemene tekenprogramma’s maar aangepast aan architectuur :
Architecten zijn pas in tweede instantie potentiële klanten geworden voor de ontwikkelaars van dergelijke programma’s. De programma’s van technici werden lichtjes voor architecten aangepast: de dubbele lijn werd ingevoerd en kreeg de naam “muur”. Bibliotheken met vensters, trappen, enz. werden toegevoegd. Dit zijn programma’s die bedoeld zijn voor een ruime waaier van beroepen. Het klopt dat deze algemene programma’s minder duur zijn, aangezien de ontwikkeling over een groter aantal licenties afgeschreven kan worden, maar zij spelen niet doelgericht in op het beroep van architect.
- Architectuurprogramma’s :
Omdat architecten met deze hybride oplossingen niet echt tevreden waren, hebben nieuwe ontwikkelaars jaren geleden al speciale CAD architectuurprogramma’s ontwikkeld. Deze nieuwe programma’s waren uitsluitend bedoeld voor gebruik door architecten. Alle tools zijn specifiek gericht op het ontwerpen en vormgeven van gebouwen. Ze zijn inderdaad duurder, maar dan ook zoveel efficiënter!
Sommige oplossingen worden per module verkocht. Daarom moet u bij een demonstratie vragen naar de werkelijke kostprijs van de gebruikte versie.
Sedert 2 à 3 jaar hebben grote uitgevers van algemene software deze markt ontdekt en proberen nu hun achterstand in te halen. Tevergeefs want specifieke architectuur CAD heeft meer dan 10 jaar voorsprong en verovert steeds meer marktaandeel.
Om zeker te zijn met welke categorie programma’s u te maken heeft, volgen hierna enkele doelgerichte beschouwingen en vragen die u zichzelf moet stellen (of aan de demonstrator…).
- De demoversie
De beste manier om de mogelijkheden in te schatten, is een systeem zelf uit te proberen. Is het mogelijk een demoversie te krijgen met gratis telefonische ondersteuning?
Zo niet: u koopt allicht een kat in een zak, wat ook de argumenten van de verkoper mogen zijn.
- Opleiding en telefonische ondersteuning.
Hoeveel uren vergt een goede basisopleiding. Wat is het minimum om te komen tot een goed productieniveau? Hoeveel moet dat kosten? Is opleiding verplicht en gecombineerd met telefonische ondersteuning?
Om complexe programma’s te beheersen, zijn veel uren opleiding noodzakelijk.
- Bestaande gebruikers
Wat is het aantal geïnstalleerde licenties? Is het mogelijk een referentielijst in uw streek te krijgen? Als u een lijst met 20 referenties krijgt, dan zit daar zeker een confrater bij die u meer kan vertellen over hoe hij het programma gebruikt.
- Geïntegreerde en volledige software
Is het programma in zijn standaardversie volledig? Bevat het alle mogelijkheden voor het ontwerpen van gebouwen, maar ook: drivers voor plotters, digitaliseertafels, meetstaat, rendering, animaties, virtuele realiteit, mogelijkheid tot het bewerken van bitmap beelden?
Zo niet: weet dat u allicht een aantal onmisbare bijkomende modules zal moeten aankopen. Wat is uiteindelijk de werkelijke kostprijs van uw investering?
- Handleidingen, hulp
Wordt het programma geleverd met volledige handleidingen, waarin alle commando’s gedetailleerd uitgelegd worden. Bestaat er een oefeningenhandboek, een catalogus met een lijst van alle bibliotheekobjecten compleet met afbeelding?
Zo niet zal het erg moeilijk zijn om het doel en de uitvoering van de verschillende commando’s onder de knie te krijgen. Zonder handleiding met de bibliotheken bestaat er geen enkele snelle manier om te zien welke elementen beschikbaar zijn.
- Bestanden op de harde schijf
Staan alle plannen in verband met een project samen in één enkel bestand op de schijf? Laten de projectbestanden zich makkelijk bewerken aan de hand van Windows Explorer of Finder, net zoals een MS Word bestand? Wat is het maximum aantal tekens voor de namen van de projectbestanden en de namen van de bibliotheekobjecten?
Zo niet: u zal problemen krijgen om de bestanden via Internet door te sturen of te back-uppen. Hoe kan u weten dat het bestand met de naam “VD20” in feite een vensterdeur met twee vleugels is?
- De interface
Is de programma-interface vergelijkbaar met die van Windows of MacOS? Is hij duidelijk, is de betekenis van de tools duidelijk ten overstaan van hun functies? Is de werkruimte op het scherm inzichtelijk georganiseerd? Wanneer alle toolspaletten op het scherm staan, wat blijft er dan nog over aan reële werkruimte?
Zo niet: het aanleerproces zal moeizaam verlopen. Uzelf en uw medewerkers zullen een lange, dure opleiding moeten volgen vooraleer u productief wordt. Een programma met een ingewikkelde interface betekent niet automatisch dat dit een krachtig programma is. Een programma moet uw taal spreken, niet omgekeerd. U zal verplicht zijn 21” schermen te kopen om te kunnen werken.
- Layers
Hoe wordt gebruik gemaakt van layers? Bevatten zij de tekenkarakteristieken (penkleur), de karakteristieken eigen aan de diverse elementen (muren, vloerplaten, daken), kan men een bepaald element aan een layer koppelen? Is het mogelijk om een layer zonder beperkingen te wissen, om een element rechtstreeks van de ene layer naar de andere te veranderen. Is de stapeling van elementen onafhankelijk van de overeenkomstige hoogte van de layers?
Zo niet: u krijgt een methode opgelegd, waardoor u het programma niet aan uw manier van werken kan aanpassen.
- Verdiepingen
Staat het begrip verdieping los van het begrip layer? M.a.w. wordt bij een verandering van verdieping automatisch de selectie van de zichtbare layers behouden?
Zo niet: het begrip verdieping is gewoon gelijk aan de hoogte van de verschillende layers. U zal een layer voor elektriciteit, sanitair, maataanduidingen… moeten maken voor elke verdieping!
Welke bewerkingen zijn noodzakelijk om een verdieping toe te voegen, de hoogte ervan te wijzigen of te wissen?
- Maataanduiding
Is de maataanduiding dynamisch? Kan zij op een blanco layer geplaatst worden of moet het gebeuren op de layer van de elementen waarvan zij de afmetingen geeft? Is de maataanduiding in doorsnedes en gegevens eveneens dynamisch? Geeft de maataanduiding van vensternissen automatisch ook de hoogte van de vensterbank en/of latei?
Is het mogelijk een deel van een maatlijn te wijzigen (te wissen of toe te voegen) zonder deze te moeten wissen?
Zo niet: voor dynamische afmetingen moet u altijd met zichtbare maataanduidingen kunnen werken!
U zal de hoogte van de vensterbank en de latei manueel en venster per venster moeten toevoegen!
- Lijnen, cirkels
Is het mogelijk eigen lijnstijlen te ontwerpen, hoe en hoeveel?
Zo niet: het is onmogelijk om uw documenten een eigen cachet te geven!
- Arceringen
Is het mogelijk om eigen arceerstijlen te ontwerpen, hoe en hoeveel? Is het mogelijk de herkomst van arceringen te bepalen, dit afzonderlijk arcering per arcering?
Zo niet: u zal beperkt zijn door de verbanden van tegels en metselwerk, zoals die in het programma zitten!
Vergeet aangepaste plaatsingsplannen voor tegels, valse plafonds, metselverbanden!
- Teksten
Is de grootte van de teksten onafhankelijk van de schaal?
Zo niet: hoe staat het met de leesbaarheid van teksten op een inplantingstekening op 1/200!
- Voor-achter
Bestaat de mogelijkheid om de stapel opeengestapelde elementen te beheren. Om meubelen bovenop de tegels te plaatsen?
Zo niet: u zal de tegels over de omtrek van het meubilair manueel moeten verwijderen.
- Selectie van elementen
Wanneer twee verschillende types elementen (muur en vloerplaat) boven elkaar liggen, is het dan makkelijk mogelijk om het gewenste element te selecteren? En wat wanneer ze van hetzelfde type zijn?
Zo niet: u zal het eerste element moeten verplaatsen om het volgende te kunnen selecteren!
- 3D
Alle architectuurprogramma’s, geven aan dat zij 3D aanbieden. 3D is voor architecten immers erg aanlokkelijk.
Bij sommige programma’s dient 3D alleen om een mooi beeld te maken. Bij anderen moet u kiezen tussen 2D en 3D, zonder echter band tussen beiden. In nog andere programma’s is het een volwaardige modeliseerruimte, een dynamische ruimte met 2D gezichten. De doorsnedelijnen moeten rekening houden met een doorsnedediepte, zowel op het grondplan als in de hoogte, want doorsnedes en gevels van een architectonisch ontwerp zijn niet zomaar projectiebeelden van een virtuele maquette. Hetzelfde geldt voor de vlakke weergave; als deze weergave niet meer is dan een louter horizontale doorsnede, hoe kan u dan een project beheren met niveauverschillen, vensternissen waarvan de vensterbank hoger is dan de latei van de deuren?
- Band tussen de afbeeldingen (plannen, gevels en doorsnedes)
Kan u 2D tools (tekst, afmetingen, arceringen, 2D objecten…) in hoogte- en doorsnedeafbeelding gebruiken, waarbij u de dynamische links van het model behoudt?
Vindt de interactie tussen 2D en 3D afbeeldingen plaats op eindplannen, uitvoeringsplannen (teksten, arceringen, afmetingen)? Is de dynamische band tussen de verschillende afbeeldingen ook elders operationeel dan op deze “virtuele maquette”?
Zo niet: de aankleding van de plannen moet in dat geval in een latere fase gebeuren, wanneer deze dynamische band op afzonderlijke bestanden gebroken is. Bij wijzigingen aan de uitvoeringsplannen, verliest u de samenhang tussen de plattegronden, de doorsnedes en de gevels. U denkt de beste 3D oplossing gekocht te hebben en uiteindelijk moet u elke afbeelding zelf veranderen zoals in een aloud programma uit de jaren ’80. Meteen schept u een nieuw probleem: het gebrek aan samenhang tussen plannen, doorsnedes en gevels!
- Doorsnedes
Is het mogelijk een bajonetdoorsnede te maken, doorsnedetracés naar eigen goed denken te wijzigen?
Worden de uiteenlopende arceringen voor muren, vloerplaten, daken, objecten automatisch weergegeven wanneer de doorsnede deze elementen doorsnijdt? En wat met composietarceringen?
Zo niet: hou rekening met de tijd die nodig is voor het invullen van de doorsnedes en let op de goede samenhang plan/doorsnede!
- Gevels
Zijn de gevels een gewone voor- of zijweergave van het 3D model? Kan u automatisch het verband krijgen van muren, vloerplaten, daken in de gevels alsook de overeenkomstige schaduwen (aangezien elke gevel zijn eigen bezonning heeft)?
Zo niet: hoe moet u het doen om een ongewenst element niet op de voorgrond te doen verschijnen?
Hou rekening met de tijd die nodig is voor het invullen van de gevels en let op de goede samenhang tussen de verschillende doorsnedes waarop dezelfde elementen staan!
Gevels in de schaduw zullen nog meer correctiewerk vergen.
- 3D perspectiefzicht
Is het mogelijk een deel van het project te selecteren voor bewerking in 3D? Vormt deze afbeelding een echte werkruimte, welke tools staan tot uw beschikking, is het mogelijk om er rechtstreeks muren, vloerplaten, enz. in toe te voegen en te wijzigen, of de parameters van een venster aan te passen? Is het mogelijk om de weergavestijl te kiezen: ijzerdraad, verborgen kanten, schaduwkanten…?
Zo niet: de 3D rekentijd zou op grote projecten wel eens lang kunnen uitvallen. Bewerkingen in het 3D beeld zijn niet echt handig.
- Rendering en presentatiezicht
Zijn de renderingmogelijkheden in het programma geïntegreerd?
Zo niet: wat kost deze bijkomende module?
Kan u zelf bepalen hoeveel materialen u aan een element koppelt?
Zo niet: u moet één element per materiaal creëren!
Is het mogelijk wanneer u de brochure van een fabrikant inscant, om dit nieuwe materiaal makkelijk in uw bibliotheek toe te voegen?
Zo niet: u bent beperkt tot het gebruik van de aangeleverde materialen!
- Animatie en virtuele realiteit
Zijn de functies voor animatie en virtuele realiteit in het programma geïntegreerd?
Zo niet: wat kosten deze bijkomende modules?
Vindt de uitvoering van deze documenten rechtstreeks op het basisbestand plaats?
Zo niet: u zal uw projecten naar tussenbestandsformaten moeten omzetten waarbij u tegelijk de dynamische band van alle geproduceerde documenten verliest.
- Bibliotheekobjecten
- Intelligente objecten
Wanneer u de dikte van een muur verandert waarin een deur zit met schuine verwijding, wordt het symbool van de deur dan automatisch aan de nieuwe dikte van de muur aangepast in 2D en in 3D?
Zo niet: u zal in de bibliotheek moeten beschikken over deuren voor muren van 9, 14, 19 cm …. Maar waar staat het aantal geleverde objecten in dat geval dan voor?
Kan één enkel object een verschillende 2D weergave bevatten afhankelijk van de verdieping waarop het verschijnt?
Zo niet: de dakgoot aangebracht op de dakverdieping moet aangevuld worden met de plaatsing van een symbool voor regenpijp op alle lagere verdiepingen. Wat met de samenhang van de plattegronden wanneer u deze goot verplaatst!
Een eenvoudige trap vergt inlassing van verschillende objecten voor een correcte weergave op elke verdieping. Wat wanneer deze trap verplaatst wordt!
- Verankeringspunten
Kunt u vrij de plaats kiezen waar u een bibliotheekobject inlast?
Zo niet: u zal het object na inlassing altijd moeten verplaatsen!
- Parametreerbare objecten
Zijn de objecten op een andere wijze dan via homothetie parametreerbaar?
Homothetie vergroot alle delen van het object volgens dezelfde verhoudingen: een vensterraam van 1 m breed met verticale stijlen van 8 cm dik, zal bij verlenging naar 2 m automatisch een dikte krijgen van 16 cm! Kan het veranderen van een raam met 1 vleugel naar een raam met 2 vleugels gewoon gebeuren in de parameters van dit object, waardoor ook het plan, de gevel, de doorsnede en de 3D aangepast worden?
Zo niet: zorg ervoor dat de meegeleverde bibliotheek daadwerkelijk de duizenden mogelijke varianten bevat.
- Grafische parametrering
Kan u de objecten op grafische wijze dimensioneren (klikken – trekken)?
Zo niet: u moet eerst de gewenste afmeting inlezen en deze vervolgens aan het overeenkomstige object toekennen!
- Symbolen en schaal
Kan de weergave van de objecten verschillend zijn naargelang de schaal van de plannen?
Zo niet: uw op 1/50 ontworpen plannen zullen onleesbaar worden op 1/200 tenzij u uw documenten verdubbelt!
- Communicatie
De architect is één van de hoofdspelers bij elke bouw. Hij moet met de verschillende partners kunnen communiceren: de landmeter, de ingenieur, de promotor en de aannemer. Zorg er dan ook voor dat u uw werk in elektronische vorm kan ontvangen en doorsturen. Omdat elk programma zijn eigen formaat heeft, bestaan er tussenformaten zoals DXF, DWG, TIFF, JPEG die deze communicatie mogelijk maken. Vraag altijd informatie over de versie of de release (13, 14, 2000…). Indien uw partners hun licenties upgraden, is compatibiliteit niet altijd meer verzekerd.
- Samenwerking
Kan u in de basisversie met verschillende mensen tegelijk op hetzelfde project werken? Voor bepaalde grote projecten zal het noodzakelijk blijken om de zaak op te splitsen. Daarom moet het mogelijk zijn om een project over verschillende medewerkers te spreiden waarbij eenieder een welbepaalde werkruimte toebedeeld krijgt (verdieping, layer, zone A, …). De toegang tot het gedeelde project vindt plaats via voorafgaande identificatie.
Zo niet: het teamwerk vindt plaats op afzonderlijke documenten, wat zorgt voor een verlies aan samenhang bij het samenvoegen van de verschillende werken.
Stel u voor wat er kan gebeuren met een systeem zonder wachtwoordgebaseerde toegangsrechten, wanneer een jonge stagiair per ongeluk binnendringt in een project, dat de volgende dag klaar moet zijn?
- Plotten van de verschillende documenten
Wordt het programma voor het afdrukken op plotter in de basisversie meegeleverd. Is het mogelijk om te plotten op een plotter die via het netwerk toegankelijk is, met spoolergebaseerd beheer?
Zo niet: wat kost deze bijkomende module? Zonder plotter spooler zal de werkpost tijdens de hele tijdsduur van het plotten, buiten werking zijn!
Is het mogelijk om afbeeldingen op verschillende schalen op éénzelfde A0 te mengen, zoals de meeste op de markt verkrijgbare plotters dat kunnen.
Zo niet: controleer de compatibiliteit van het programma met de plotter die u wenst aan te kopen of al gebruikt.
Kan u in de basisversie plannen op dezelfde A0 mengen met bitmap beelden?
Zo niet: u moet deze bijkomende module aankopen, zo niet kan u geen inplantingstekeningen of ingescande kadastertekeningen integreren.
- Meetstaat
Van zodra de plannen klaar zijn, kan u met één klik op de muis automatisch de meetstaat genereren, en waarom ook niet het lastenboek...
De droom van elke architect, met een programma dat uiteraard ook 3D aanbiedt…
Deze droom kan werkelijkheid worden indien u zich houdt aan een bepaalde methodiek voor het modeliseren van uw projecten en enig instellingswerk voor de meetstaat.
Een meetstaat doet een beroep op een meetcode, spouw tegenover vol voor metselwerk, omvat het stukadoorwerk de hoekijzers, … Deze meetcode is specifiek voor elk bureau of elk type werk. Zijn de meetstaatfuncties in het programma geïntegreerd? Kan een meetstaatartikel gegenereerd worden door elementen die geen grafische weergave hebben?
Zo niet: om het artikel “stukadoorwerk op muur” in de meetstaat te krijgen, moet u een klein muurtje van 1,5 cm tekenen ter hoogte van de bezette muren!
Probeer een “werfinstallatie” te tekenen!
Kunnen de binnenvensterbanken, zonder dat ze getekend zijn, gegenereerd worden door de aanwezigheid van een vensterraam in een bezette muur?
Conclusies: luidt het antwoord op al deze vragen JA, dan gebruikt u een CAD architectuurprogramma.
Jean-pol Andrianne , architect
BeLux ArchiCAD Website : http://www.cia-sa.be
|
